Blog

Executieve functies

Executieve functies…… misschien heb je deze term al vaker gehoord en misschien ook niet. Ik verdiep me er al langere tijd in. Ik wilde weten waarom het de ene leerling wel lukt om alles te plannen terwijl het de ander niet lukt? Waarom smijt het ene kind het hele bordspel door de kamer bij verliezen en blijft de ander zittenen kan nog gefeliciteerd tegen de winnaar zeggen ook? Dit zijn slechts twee voorbeelden van processen waarbij een kind of tiener een beroep doet op de executieve functies.

Executieve functies is een neuro psychologisch begrip dat verwijst naar vele cognitieve processen. Denk hierbij aan plannen, starten met huiswerk of een taak, volgehouden aandacht en motivatie, werkgeheugen en nog veel meer. Processen waar vooral leerlingen op het middelbaar onderwijs veel mee bezig zijn. Processen waar ook veel leerlingen op het middelbaar onderwijs last van hebben.

Dat is ook niet zo gek. Deze ontwikkeling start al vlak na de geboorte maar gaat door tot na het 20ste levensjaar. Maar net zoals als een heleboel ontwikkelingen, ontwikkelen deze functies zich niet bij iedereen in dezelfde snelheid. Sterker nog, er zijn ook executieve functies die bij volwassenen nog steeds niet helemaal goed ontwikkeld zijn. Dat hoeft zeker geen probleem te zijn, aangezien je dat vaak al van jezelf weet en je weet hoe je daarmee om kan gaan.

Kinderen met zwakke executieve functies zijn o.a. vaak heel verward, vergeetachtig, opvliegerig of snel afgeleid. Ze hebben hun spullen niet op orde, hebben hun werk niet op tijd af en kunnen zichzelf er niet toe zetten om aan de slag te gaan. Heel herkenbaar denk ik voor veel ouders. En uit ervaring weet ik dat er al menig leerling helemaal op vast gelopen is. Dat is jammer.
Toch kunnen ze er niet zoveel aan doen. De executieve functies bevinden zich in de hersenen direct achter het voorhoofd, de frontaalkwab, vanuit daar moet het geregeld gaan worden. Wetende dat de hersenen zich van achter naar voren ontwikkelen, zijn de executieve functies dus als laatst aan de beurt. En al vroeg op de basisschool leren we en verwachten we van kinderen veel van deze vaardigheden. Dat we het ze aanleren is alleen maar goed, maar we kunnen niet verwachten dat alle leerlingen dingen als plannen, organiseren en zichzelf aan het werk zetten zonder meer kunnen. Ze hebben daar een hoop hulp bij nodig. Er is ook bekend dat de hersenen zich tijdens de puberteit heel wisselend ontwikkelen. Vaardigheden die kinderen bijvoorbeeld op hun 12de prima kunnen, kunnen op hun 16de dus ineens een probleem zijn. Er wordt precies in dat stukje hersenen hard gewerkt dus het functioneert even wat minder goed.

Maar er is hoop!!! Met coaching kan je veel bereiken wat de executieve functies betreft. Dat kan het aanleren zijn, maar soms ook trucjes hoe je kan omzeilen dat het opvalt dat het wat minder ontwikkeld is. Dat begint met inzicht krijgen in wat je sterkte executieve functies zijn en wat je zwakste. Vanuit daar kunnen we gaan werken.
Executieve functies hebben mijn interesse al een tijdje en de komende tijd zal ik me verder in deze functies gaan verdiepen zodat ik hopelijk in het nieuwe schooljaar met een plan kan komen om veel leerlingen hier gericht met coaching bij kan gaan helpen.
Ik zal er regelmatig een stukje over plaatsen zodat jullie steeds meer kennis krijgen in deze executieve functies en wellicht ook meer begrip voor als het weer eens mis gaat bij je zoon of dochter!

Brenda leest…. korte lontjes

Wat een interessant boek “Korte lontjes” van Hans Kaldenbach. Geschreven in de vorm van 99 tips voor het omgaan met jongeren in de klas. Nou sta ik zelf voor groep 4 en die vallen natuurlijk nog niet onder de categorie “jongeren” , maar in mijn praktijk werk ik wel met jongeren en via mijn zoons hoor ik veel verhalen over het middelbaar onderwijs en situaties in de klas. Dus ik was meteen geïnteresseerd.

In het boek wordt uitgelegd dat de jongeren zijn veranderd en natuurlijk hebben opvoeders daar direct en indirect aan mee gewerkt. Jongeren zijn steeds minder autoritair gezag gewend zijn. Hij noemt het verticaal gezag↑ (van bovenaf) en horizontaal gezag↔(meer horizontaal dus naast elkaar). Jongeren lijken een stuk minder onder de indruk te zijn van gezag dan “vroeger.” Hij legt in dit boek heel goed uit dat leerkrachten van nu wel vast kunnen houden aan de “ouderwetse” manier van lesgeven, maar dat dat niet erg succesvol zal zijn. En inderdaad zullen veel mensen/leerkrachten nu denken “Jongeren kunnen het niet meer aan, dus moet ik me aanpassen?” Nou ja, hij noemt het dan slim inspelen op, strategisch zijn en doelgericht reageren. En natuurlijk gaan jongeren dan weer gewoon naar je luisteren en gewoon weer doen wat jij als leerkracht wilt. Je krijgt ook meer inzicht op waarom “macho’s” op een bepaalde manier reageren, waar komt dat gedrag vandaan. En hoe kan je er het beste mee omgaan zodat het uiteindelijk de meeste winst oplevert.

Er worden communicatievormen vergeleken met judo en karate en er wordt heel goed uitgelegd hoe je conflicten kunt bepreken. Het laatste stukje over vechtpartijen op school sprak mij zeker aan. Hoe kan je als school vechtpartijen beïnvloeden en leerlingen laten inzien wat hun aandeel is in een vechtpartij?

Ik vind dit een boek wat eigenlijk veel leerkrachten op het Voortgezet onderwijs eens zouden moeten lezen (het leest makkelijk weg) en er zeker hun voordeel mee doen!

Faalangst, bijles, plannen en nog veel meer…

Al vrij snel aan het begin van het schooljaar kreeg ik een aanmelding voor een jongen uit groep 8 die faalangstig was tijdens toetsen en moeite had met begrijpend lezen. In het begin van groep 8 leek het de ouders een mooi moment om dit eens aan te pakken.Er stapte een leuke knul binnen die meteen gezellig begon te kletsen, een open en sociale jongen.

We gingen aan de slag maar bij mij is RT niet gewoon RT en op mijn website heet het dan ook niet voor niks “Bijles en werken aan zelfvertrouwen!” Ik zie deze twee gewoon niet los van elkaar. Door veel met hem te praten kwamen we erachter dat hij niet echt faalangst had, maar dat hij nog bezig was in een rouwproces waar hij zelf niet verder in kwam. Dit verstoorde zijn aandacht bij de toetsen.
Na een paar sessies met aandacht voor zijn opa konden we verder.

Deze vrolijke jongen oefende elke week zeer geconcentreerd en ik zag hem zekerder worden. Het mooie was dat hij ook zelf steeds bijstuurde en nog meer wilde leren en nog meer. Zo wilde hij ook wel alvast leren hoe hij een goede samenvatting moest maken en hoe hij zijn concentratie verbeterd kreeg. Hij kwam eigenlijk steeds weer met een uitdagende hulpvraag. En wat werkte ik graag samen met deze knul.

Ja werkte, want vorige week had hij zijn laatste sessie. Bij sommige kinderen moet je een soort van aandringen om te eindigen. Hen het geloof geven dat het goed is en dat ze zelf verder kunnen. En dat vertrouwen heb ik bij hem volledig, maar hij zelf ook en zijn ouders ook. Dit was een hele mooie reis met veel leermomenten. Zo is hij nu in staat om over zijn opa te praten en aan zijn opa te denken zonder altijd heel erg verdrietig te worden. Zoals hij zelf omschreef: “Nu heeft opa een plekje in mijn hart!” En hij is klaar voor het voortgezet onderwijs en heeft er super veel zin in. We hebben geoefend met plannen, samenvattingen maken, bekeken wat motivatie met je doet en hoe je invloed hebt op je concentratie. En motivatie dat heeft hij op dit moment super veel. Hij is voornemens nog verder te groeien, hij heeft ervan geproefd en hij wil door. Hij maakt zich totaal geen zorgen over een nieuwe start en terecht, deze jongen heeft zoveel sociale vaardigheden. Dat gaat helemaal goed komen.
Hij bedankte me uitvoerig voor alles wat ik hem geleerd heb en ik bedankte hem ook want het was een feestje om met hem te kunnen werken. Voor deze pareltjes doe ik het!

Achterstand of voorsprong?

Vandaag over twee weken sta ik weer in mijn klas, voor mijn klas. Of eigenlijk voor mijn klasje, want ik heb natuurlijk steeds maar de helft van mijn kinderen om me heen. En wat kijk ik er naar uit!
Ook mijn praktijk gaat weer open, met hier en daar wat aanpassingen, maar daar over later meer.

Ik kijk er naar uit om weer aan de slag te gaan, al heb ik niet niks gedaan de afgelopen 6 weken, ik kijk er naar uit om de leerlingen weer te zien en vooral ook om te horen hoe het met ze gaat. En hoe het ze vergaan is die 6 weken van thuisonderwijs. Ik hoor het in veel gesprekken terug komen “De leerlingen zullen wel een achterstand hebben!” Maar de vraag is; een achterstand waarop?

Natuurlijk zijn de lessen die de afgelopen 6 weken zijn aangeboden van mindere kwaliteit geweest als echt in de klas, tenminste voor de meeste kinderen. Ik heb de afgelopen weken ook kinderen horen zeggen dat het zo heerlijk was dat ze meteen snel aan de slag konden en niet eerst naar een verplichte uitleg hoefde te luisteren, maar er zijn ook zeker kinderen die deze instructie gemist hebben. Hoe goed ouders ons werk ook hebben overgenomen. Maar met achterstand hebben we het puur over de schoolse vakken en leerresultaten. Ik denk dat veel kinderen ook een voorsprong hebben opgebouwd op een hoop andere gebieden.
Zo ging ik met een jongen van 13 in een teams meeting wat niet helemaal lekker liep, het wilde maar niet lukken. Hij deed van alles op zijn laptop, opende de webmail, ging aan de slag en 20 minuten later konden we samen in teams aan de slag. Had hij deze vaardigheden anders ook geleerd?

En denk zo eens even met me mee aan allerlei zaken waar kinderen ineens mee te maken hadden. Videobellen is voor veel kinderen ineens de normaalste zaak geworden en ze weet heel goed hoe ze dat moeten doen. Veel kinderen hebben geholpen met klusjes in de tuin, wat is onkruid en wat niet? Hoe diep zet je nieuwe plantjes in de aarde? Kinderen hebben helpen koken. Mijn jongens ook regelmatig en zo leren ze ineens nieuwe termen als blancheren, uitjes fruiten, versnipperen en ga zo maar door. Cupcakes en taartjes zijn er genoeg gebakken de afgelopen weken en daarvoor moet je je meel afwegen en mengen en ingrediënten verzamelen. Spelletjes zijn meer gespeeld dan normaal en daarbij zijn heel veel sociale vaardigheden nodig en ook executieve functies zoals emotie regulatie worden ontwikkeld. Ook is er zeer regelmatig een beroep gedaan op hun flexibiliteit omdat zaken toch weer ander liepen dan gehoopt en misschien ook anders dan beloofd.

Doordat soms hele gezinnen thuis moesten werken hebben kinderen vaak te maken gehad met het fenomeen “uitgestelde aandacht.” Pappa en mamma waren wel thuis maar soms ook in gesprek of meetings en dan kan je ze niet storen en soms moesten ze het dan maar gewoon zelf oplossen.

Ook zijn onze kinderen gegroeid in veerkracht. De afgelopen weken zijn er vast heel wat teleurstelling op hun weg gekomen. Teleurstelling dat je niet met je vriendjes kan afspreken. Teleurstelling dat je precies jarig bent in deze stomme tijd en nu kan er niemand komen. Teleurstelling dat op vakantie gaan niet kan en niet mag. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Om teleurstellingen te verwerken heb je veerkracht nodig. Ook hadden ze veerkracht nodig om misschien steeds wel aan iets anders te moeten wennen omdat er gaande weg achter gekomen werd dat iets anders beter of makkelijker was. En natuurlijk zijn er kinderen boos geweest en stampend waarschijnlijk richting hun kamer gegaan. Ze hebben gehuild en soms wel geschreeuwd, maar daarna herpakten ze zichzelf weer en gingen ze weer door. En dat is knap! Hetzelfde geldt, denk ik, voor vele volwassenen.

Dus als we kijken naar een achterstand laten we dan beseffen dat dit misschien op schools niveau is, maar dat ze een voorsprong hebben genomen op levenservaring en een heleboel andere vaardigheden waar ze anders niet mee te maken krijgen. En laten we trots zijn op hoe we het met elkaar toch maar mooi gedaan hebben. Ook alle ouders, want ik begrijp heel goed hoe veel energie, tijd, geduld, en doorzettingsvermogen het kost om jonge kinderen in deze tijd bezig te houden en te ondersteunen.
Met oudere kinderen, zoals die van mijzelf, heb je weer hele andere vraagstukken en uitdagingen. Maar ook die zijn er om aan te gaan en er met elkaar uit te komen!

Coronacrisis, corona-ellende of een tijd van rust?

Wie had dit nou ooit kunnen bedenken, dat alles in ons land, in de wereld, stil zou liggen door een virus? Ik blijf het maar een bizarre situatie vinden. Een situatie waarbij gelukkig letterlijk de zon schijnt maar ook regelmatig figuurlijk, maar waarin ik ook momenten heb dat ik heel erg baal van alles en het me allemaal even aanvliegt. Ik merk dat dit voor meerdere mensen geldt.

Voor mezelf geldt dat ik twee oudere zoons heb waarvan 1 elke dag zijn schoolwerk maakt op zijn eigen kamer waar hij geen begeleiding bij nodig heeft. De ander zit in zijn examenjaar en wacht op de toetsen en opdrachten die hij nog moet maken dus heeft mij ook totaal niet nodig. Ik ervaar dit echt als een luxe. Ik merk echt aan veel ouders dat het thuis werken en hun kinderen begeleiden/lesgeven echt een zware taak is. Helemaal begrijpelijk. Probeer balans te vinden in alles en kijk met elkaar naar wat er wel is, bijvoorbeeld het mooie weer zodat we toch even lekker buiten kunnen zitten, al is het op het balkon.

Voor kinderen is het best een moeilijke onzekere tijd. Ze missen hun regelmaat en routine en vele kunnen nergens heen met hun energie. Ze missen vriendjes, vriendinnetjes, opa’s en oma’s en hun leerkrachten. Dat is niet makkelijk. We zijn geneigd als kinderen klagen of met iets komen wat stom of niet leuk is, het vaak om te buigen naar iets zodat het wel meevalt. In dit geval wil ik echt aanraden hun gevoel te erkennen, het gevoel te aanvaarden en erover te praten. Vraag wat het met ze doet en geef aan dat dit heel vervelend is voor ze. Doe ze in deze tijd geen beloften die je niet na kan komen of waarvan niet zeker is. Zelfs voor ons, als ouders, is er voorlopig veel onzeker.
Natuurlijk kan je na zo’n gesprekje kijken wat er is wat wel gedaan kan worden, zoals videobellen met oma, een kaart sturen naar een vriendje, samen een spelletje spelen of wat lekkers bakken.

Merk je ’s morgens dat er een baaldag is en dat het even niet zo lekker lukt, aanvaard dit dan ook. Het is even zo als het is. Lukt het niet, dan lukt het een dagje niet. Voor jezelf maar zeker ook voor je kinderen. Probeer als het weer relaxter is je kinderen uit te leggen waarom schoolwerk door moet gaan. Het is geen vakantie en de lesstof gaat door en als we weer naar school gaan wil je geen gat hebben van 5 of 6 of zelfs meer weken in de lesstof. Er is namelijk geen tijd om deze weer in te halen.

Daarnaast merk ik ook bij veel kinderen die ik spreek dat er ook een soort rust is. Ze gaan snel door hun schoolwerk heen en ook voor zwakkere kinderen met goede begeleiding van ouders kan het een enorme boost geven. En veel ouders hoor ik zeggen dat het best leuk is dat ze van zo dichtbij mee kunnen kijken naar de lesstof en wat er allemaal bij bijvoorbeeld rekenen komt kijken. Probeer te genieten van de tijd met elkaar! Zo maken wij van elke avondmaaltijd een gezellig moment. Mijn jongens helpen me zelfs met koken met hun muziekje of gewoon de radio op de achtergrond maken we de lekkerste gerechten.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Kippen.jpg

Dus hou vol, het wordt weer anders!!! Misschien niet meer gewoon maar het wordt zeker weer anders! Geniet van elkaar en zoals een oude oom van mij altijd zei “Blijf Blij!!”

En fijne Pasen!!